روغنهای فرآیندی یا پلاستیسایزرها، از مهمترین افزودنیها در صنعت لاستیکسازی به شمار میآیند. این ترکیبات نفتی با هدف بهبود انعطافپذیری، کاهش سختی، تسهیل فرآیند اختلاط (Mixing) و بهینهسازی خواص مکانیکی در فرمولاسیون لاستیک طبیعی (NR) و لاستیکهای مصنوعی مانند SBR، EPDM و NBR استفاده میشوند. از دیگر نقشهای کلیدی این روغنها میتوان به کاهش ویسکوزیته کامپاند، بهبود جریانپذیری حین اکستروژن یا قالبگیری، و کاهش هزینه تولید اشاره کرد.
در ایران نیز استفاده از روغنهای DOP، روغن ۸۴۰ و روغن ۲۹۰ در تولید تایر، شیلنگ، نوار آببندی، کفش و سایر محصولات لاستیکی بسیار رایج است. انتخاب نوع مناسب روغن به نوع لاستیک پایه، خواص مورد انتظار نهایی و شرایط کاربری محصول بستگی دارد. شناخت دقیق انواع روغنهای نرمکننده و کاربرد هرکدام، به مهندسان و تولیدکنندگان کمک میکند تا بهترین عملکرد را در محصول نهایی داشته باشند.
دستهبندی روغن لاستیک
روغن DOP (Dioctyl Phthalate)
ویژگیها:
روغن DOP یکی از رایجترین نرمکنندههای پایه فتالاتی است که با ویسکوزیته مناسب و پایداری حرارتی بالا، انعطافپذیری خوبی به ترکیبات پلیمری میدهد. این روغن با اکثر الاستومرها سازگاری دارد و در برابر حرارت و نور مقاومت قابلقبولی از خود نشان میدهد.
کاربردها:
تولید کفپوش و چرم مصنوعی،ساخت شلنگ، کابل و سیمهای برق،کاربرد در پیویسی نرم و مواد لاستیکی انعطافپذیر.
ویژگیها: روغن ۸۴۰ یک روغن فرآیندی آروماتیک سنگین است که برای کاهش سختی و افزایش انعطافپذیری ترکیبات لاستیکی به کار میرود. این روغن دارای نقطه اشتعال بالا، قدرت پخش خوب در پلیمرها و مقاومت شیمیایی مناسب است و در فرمولاسیون انواع کائوچوهای مصنوعی مانند SBR و NR استفاده میشود.
کاربردها: ترکیبات لاستیکی تایر و تیوب،تولید کفش و نوارهای لاستیکی،کاهش هزینه مواد اولیه بدون افت کیفیت.
روغن ۸۴۰
ویژگیها:
روغن ۸۴۰ یک روغن فرآیندی آروماتیک سنگین است که برای کاهش سختی و افزایش انعطافپذیری ترکیبات لاستیکی به کار میرود. این روغن دارای نقطه اشتعال بالا، قدرت پخش خوب در پلیمرها و مقاومت شیمیایی مناسب است و در فرمولاسیون انواع کائوچوهای مصنوعی مانند SBR و NR استفاده میشود.
کاربردها:
ترکیبات لاستیکی تایر و تیوب،تولید کفش و نوارهای لاستیکی،کاهش هزینه مواد اولیه بدون افت کیفیت.
روغن ۲۴۰
ویژگیها:
روغن ۲۹۰ یک روغن فرآیندی سبکتر و اغلب نیمهآروماتیک یا پارافینیک است که در صنایع لاستیک برای بهبود فرآیند پذیری، تسهیل در اختلاط و افزایش انعطافپذیری محصولات نهایی به کار میرود. این روغن به دلیل ویسکوزیته پایینتر، در سیستمهایی با نیاز به کاهش سختی سریع و جذب سریعتر مؤثرتر است.
کاربردها:
فرمولاسیون انواع واشر و آببند،استفاده در ترکیبات کفش و دمپایی،کاربرد در شیلنگهای سبک و انعطافپذیر.
روغن فرآیندی لاستیک مایعی است که برای بهبود فرآیند تولید، کاهش ویسکوزیته و بهبود خواص نهایی لاستیک به ترکیب اضافه میشود. این روغنها باعث بهبود انعطاف، سهولت اختلاط و افزایش عمر مفید محصول میشوند.
روغن DOP چیست و چرا در لاستیکسازی استفاده میشود؟
روغن DOP یا دیاکتیل فتالات یک روانکننده و نرمکننده پلاستیک (Plasticizer) است که باعث افزایش انعطافپذیری لاستیک و PVC میشود. این روغن در تولید قطعات لاستیکی نرم و مقاوم در برابر ترکخوردگی کاربرد دارد. (مشخصات روغن DOP)
آیا استفاده از روغن فرآیندی بر دوام لاستیک تاثیر دارد؟
بله، استفاده از روغن مناسب میتواند مقاومت در برابر ترک، انعطافپذیری و عملکرد لاستیک در شرایط دمایی مختلف را بهبود دهد. انتخاب نادرست ممکن است باعث کاهش کیفیت و عمر محصول شود.
تفاوت بین روغن DOP، ۲۴۰ و ۸۴۰ در صنعت لاستیک چیست؟
روغن DOP یا دیاکتیل فتالات یک نرمکننده (Plasticizer) پرکاربرد است که انعطافپذیری لاستیک و PVC را افزایش میدهد و از ترکخوردگی جلوگیری میکند.
روغن ۲۹۰ یک روغن فرآیندی با ویسکوزیته پایین است که به بهبود اختلاط، نرمی و یکنواختی ترکیب لاستیک کمک میکند و برای قطعات لاستیکی سبک و انعطافپذیر مناسب است. روغن ۸۴۰ دارای ویسکوزیته بالاتر است و برای لاستیکهای صنعتی سنگین، محصولات مقاوم در برابر فشار و سایش، و شرایط کاری سخت استفاده میشود. هر یک از این روغنها بر اساس نوع لاستیک و کاربرد نهایی انتخاب میشوند.
تاریخچه روغن لاستیک
روغن لاستیک یکی از مواد کلیدی در صنعت لاستیکسازی است که نقش آن از یک روانکننده ساده، به مادهای چندمنظوره در فرآیند تولید تکامل یافته است. در ابتدا، روغنهای طبیعی مانند کرچک و نارگیل برای نرمکردن و بهبود خواص مکانیکی لاستیک استفاده میشدند. اما با توسعه صنعت نفت در قرن بیستم، روغنهای معدنی مانند پارافین به دلیل پایداری بالاتر جایگزین شدند و استاندارد صنعتی را شکل دادند.
در دهههای اخیر و با توجه به مسائل زیستمحیطی، روغن پیرولیز – که از بازیافت لاستیکهای فرسوده تولید میشود – به عنوان جایگزینی اقتصادی و پایدار وارد صنعت شد. این روغن در تولید لاستیکهای جدید و حتی در برخی صنایع بهعنوان سوخت جایگزین کاربرد دارد.
معرفی انواع روغنهای لاستیک و کاربردهای آنها
۱. روغن نرمکننده لاستیک: روغن نرمکننده لاستیک برای جلوگیری از خشک شدن و ترک خوردن لاستیکها استفاده میشود. این روغن به حفظ خاصیت انعطافپذیری لاستیک کمک کرده و عمر مفید آن را افزایش میدهد. ۲. روغن بچه برای لاستیک:
روغن بچه به دلیل خاصیت نرمکنندگی و بیضرری برای لاستیک خودرو نیز استفاده میشود. این روغن میتواند ظاهر لاستیک را براق کرده و از آسیبهای ناشی از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری کند. ۳. روغن پارافین برای لاستیک:
روغن پارافین یکی دیگر از گزینههای مناسب برای نگهداری لاستیک است. این روغن به جلوگیری از خشکی و کاهش آسیبپذیری لاستیک در برابر شرایط محیطی سخت کمک میکند. ۴. روغن پیرولیز: از لاستیک مستعمل
روغن پیرولیز که از بازیافت لاستیکهای مستعمل به دست میآید، بهعنوان یکی از منابع پایدار در صنعت لاستیک شناخته میشود. این روغن علاوه بر کمک به حفظ محیط زیست، کاربردهای فراوانی در تولید لاستیکهای جدید دارد. ۵. روغن زدن به لاستیک: خودرو
روغن زدن به لاستیک خودرو باید بهصورت منظم انجام شود تا از خشک شدن و ترکخوردگی لاستیکها جلوگیری شود. استفاده از روغنهای مخصوص باعث افزایش مقاومت لاستیک در برابر حرارت و فشار جاده میشود.
ساختار شیمیایی روغن لاستیک
روغن لاستیک عمدتاً ترکیبی از هیدروکربنهای اشباع و غیر اشباع است که بسته به نوع آن (پارافینیک، آروماتیک یا نفتنیک) دارای ساختارهای مولکولی متفاوتی هستند. روغنهای آروماتیک شامل حلقههای بنزنی با پیوندهای مزدوجاند که خاصیت نرمکنندگی قویتری دارند، در حالی که روغنهای پارافینیک دارای زنجیرههای خطی و اشباع هستند و پایداری اکسیداتیو بیشتری ارائه میدهند. ساختار شیمیایی روغن تأثیر مستقیمی بر میزان جذب آن توسط پلیمر، میزان نرمی و خواص نهایی لاستیک دارد؛ به همین دلیل، انتخاب نوع مناسب روغن با ساختار شیمیایی سازگار با کائوچو اهمیت بالایی در فرمولاسیون دارد.